De "Steenplaatsen"van Gouderak.                                                               Het jaartal 1543 wordt genoemd als dat er steenplaatsen in Gouderak zijn ontstaan. In het begin waren het soms boeren die als bijverdienste begonnen met het maken van stenen voor het bouwen van huizen en stallen.Later kwamen daar andere vaklui bij die een stukje land huurde waarop zij dan met een steenplaats begonnen. In de 16e eeuw waren de volgende personen actief in deze brance volgens de nummers van het kaartje. Er waren toen acht steenplaatsen wat eeuwen later vermindert is naar zeven. Elders in Nederland praat men over steenfabriek maar in de Krimpenerwaard is het de steenplaats of in dialect de plaes.                              

                                Periode 1543-1800

Kattendijksblokpolder:   1. Olivier Brandsz.        groot 12 morgen

                                          2. Cornelis Brandsz.        ---    4 morgen.

                                          3. Pieter Brandsz.            ---  15 morgen.

Dorp:                                 4. Jan Pietersz.                 ---   2 morgen.

Middelblokpolder:            5. Aecht Jacob Brandsz,. ---  10 morgen.

                                           6. Alewijn Bouwensz.       ---  22 morgen.

                                           7. Adriaen Dircksz.           ---  11 morgen.

                                            8. Jan Claesz.                   ---  10 morgen.

In de 17e eeuw vinden er enige veranderingen plaats namelijk de namen van de eigenaren, en in deze periode worden zelfs negen namen genoemd. Het kaartje boven is hier nog van toepassing.

Kattendijksblokpolder:  1. Jacob Dircksz.  1616

                                         2. Frans Barendsz. 1614

                                         3. Lambert Claesz. 1633

Dorp:                               4. Dirck Joriusz. 1634

Middelblokpolder:          5. Adriaen Jansz. 1648

                                         6. Jan Crijne  1663

                                         7. Goris Leendertsz. 1619

                                          8. Adriaen Cool  1634

                                          9. Geleyn Thonisz. 1664 

                   

                     IJsselstenen klaar voor transport per schip    

Ook in de 18e eeuw is er veel verandert wat betreft eigenaren en oppervlakten van de bedrijven. De ligging van de steenplaatsen is ongeveer het zelfde gebleven. Er is een tijdsverschil van ± 100 jaar dus is het aannemelijk dat er tussendoor andere eigenaren zijn geweest. In deze periode zijn er vier vrouwen als steenplaats eigenaar.

Katendijksepolder:

1. Pietertje Crevecht (weduwe van Jan Puts) boerderij en steenplaats met 2 ovens 1733.

2. Anettje Pietersdr. (weduwe van Jan Godard) steenplaats met 2 ovens 1733.

3. Trijntje Tems (weduwe van Klaas Jansz. van Herck) steenplaats met 2 ovens 1733.

Dorp:

4. Pieter Herfst steenplaats met 2 ovens 1728.

Middelblokpolder:

5. Stijntje Streefland  steenplaats met 2 ovens 1728

6. Jan Streefland halve steenplaats, en eigenaar van steenplaats in de Stormpolder 1742

7. Jan Kooy steenplaats met 2 ovens 1727

8. Galeynis Outshoorn steenplaats met 2 ovens 1736

                                                                                                          

 Vrouwen bezig met het vullen van de oven, de baas kijkt toe! Bij een volle oven moet men denken aan   een miljoen stenen en soms nog meer.

                                            Periode 1800-1960

In de 19e en 20e eeuw hebben er weer veel veranderingen plaatsgevonden. De steenplaats van het eerste kaartje met nr. 5 is verdwenen. Deze plaats is waar later de rietmatten fabriek van Gert Prosman stond en nu nog de gebouwen van meubelrestauratie Keizer. Op de terreinen er tegenover van Bakker Rijkaard en van der Vlist (Huig) zijn veel resten gevonden van de daar gemaakte ijsselsteentjes. De nummering van het kaartje hierboven heeft bestaan tot de plaatsen zijn opgeheven. Voetnoot: In 1828 is de polder Tienviertel bij Gouderak gekomen. Onder de laatste indeling van de steenplaatsen volgens het tweede kaartje.

Polder Tienviertel:

1. K.J. Van Houweningen steenplaats "IJsselzicht"  (1)  met 2 ovens bij de Schaapjeszijde, opgeheven in 1925.  Eerdere eigenaren:Johannes Puts, Cornelis Keesje Breur-Puts.

      

                           Steenplaats "IJselzicht" (1) van Houweningen.

Kattendijksepolder:

2. A.van Lange  steenplaats "Korte Snelle" met 2 ovens gevestigd waar later de rietmattenfabriek was van H.Boers, nu Zuid Hollands Landschap. Gestopt in 1909. Eerdere eigenaren: Jan Maertensz. Roock, Pleuntgen Aryensdr.

 

     

          Arbeiderswoningen Steenplaats "Korte Snelle" van Lange

3. J.M.Bomans  steenplaats "Altena" met 2 ovens, vlak bij de Stolwijkse boezem, terrein touwfabriek Mudde. Steenplaats opgeheven in 1903. Eerdere eigenaren: Cornelis Weggeman Guldemont, Jan Been, Abraham Cornelis van Houweningen en F. van Lange.

Dorp:

4. J.van Holst & Co. steenplaats "IJsselzicht" (II) met 3 ovens, gelegen midden in het dorp bij het veer. In 1918 is de steenplaats afgebroken. Eerdere eigenaar: Johan Smits en Key.

      

                    Steenplaats "IJsselzicht"(II)  Smits in het dorp

Middelblokpolder:

5. Familie van Vliet steenplaats "Gouderak" met 3 ovens gelegen  naast de watermolen "De Drie Gebroeders". De steenplaats is opgeheven in 1960 en verkocht 11 april 1962. Eerdere eigenaar:  Familie Molenaar. J.C. van Vliet is ook eigenaar geweest vannde steenplaats "Ganzeburg" in Haastrecht. Deze plaats met 2 ovens was niet groot n.l. 3 hond is ± een halve hectare, gelegen in het poldertje Honaert bij het huidige klooster. Eerdere eigenaar van deze plaats was Cornelis Claesz. van Erckel.

       

                           Steenplaats "Gouderak" W.van Vliet

  

              Arbeiderswoningen van steenplaats van Viet  (Nieuwe werf)

6. J.J. Haverkamp  steenplaats "Valkenstein" met 3 ovens. Opgeheven en geveild in 1909. Villa Valkenstein is in 2010 afgebroken, het terrein is nu van T.van der Vlist B.V.   

                                                     

                 

        Krantenbericht over de veiling van bovengenoemde steenplaats

     

                             De directeurswoning van Steenplaats "Valkenstein"

      

                            De villa Valkenstein kort voor de afbraak in 2010

7. R.U. Jongeburger  steenplaats "De Lindeboom" met 3 ovens. Na opheffing van de steenplaats in 1946 is het terrein gekocht door Riethandel E. Prosman.

     

              Steenplaats "De Lindeboom"aan de IJssel  (Jongeburger)

    

Rechts de arbeiders woningen van Steenplaats "De Lindeboom" Jongeburger. De directeuren, eigenaars wonden meest in riante villa,s.  Eerdere eigenaar: Haverkamp.

Tussen de vier series opgegeven namen en jaartallen zullen er er zeker nog diverse andere eigenaars zijn geweest.

Het was hard werken op de steenplaats, eenwerkdag van 12 tot 15 uur was gewoon. Wanneer de arbeider zich verhuurde bij de plaats was er bij inbegrepen dat vrouw en kinderen ook beschikbaar moesten zijn.

    

De beugelschipper baggert zijn scheepje vol met slip voor de steenplaats die hem heeft ingehuurd.

     

Na het vormen van de stenen worden zij vanuit de pers op de droogvelden gelegd tot zij goed droog zijn waarna het volgende proces, het bakken in de oven. Het regelmatig keren van de stenen was vrouwen en kinderwerk.

   

          De ploeg die zorgt dat bijna dagelijks de stenen gekeerd worden

  

De gedroogde stenen worden voor het verdere droogproces met tussenruimten opgetast waarna als zij goed droogwaren naae de ovens werden getransporteerd

  

 Wagen bespannen met een paard voor het vervoer van de stenen van de droogvelden 

naar de ovens.

 

   

Steenplaats "Zandrak" van Mijnlief in Krimpen a/d IJssel voor met z,n allen op de foto. Tussen de vier series opgegeven namen en jaartallen zijn er zeker nog diverse andere eigenaren geweest.

Het was hard werken op de steenplaats, een werkdag van soms 16 uur was een normaal verschijnsel. Wanner de arbeider zich verhuurde bij de plaats was er bij inbegrepen dat de vrouw en kinderen ook beschikbaar moesten zijn.

  Bronnen: HEK. Wikipedia, Historische Vereniging "Golderake. samenstelling JPB